نگرش آیین زرتشت به جهان هستی

اهورامزدا سرور دانای هستی بخش که از نا چیز چیز می آفریند وخالق هستی است وهستی ونا هستی در اندیشه  شکل میگیرد و نیستی وجود ندارد ....اما اسطوره بندهشن تحلیلی است که موبدان زمانی آنرا توجیه هستی می دانستند.

در فصل اول بندهش ، فقره 8 آمده است : (پیش از خلقت انسان در ترکیب یافتن جهان مادی ، اهوره مزدا جهان معنوی یا ملکوت آسمانی یا جهان فره وشی ها را بیافریند و از روی صور معنوی فره فروشی ها گیتی را با آنچه در آن است پدردار ساخت . آخرین و کامل ترین فروهری که به زمین فرود آمده ، فروهر انسان بود . به عقیده زرتشتیان ، فروهر یا فروشی ، جزئی از وجود خود اهوره مزدا بوده و ذره ای از فروغ بی پایان اوست . فروشی ها ، یعنی نیروی جنبش و یورش . در فرهنگ زرتشتی ، جهان پیوسته در حال پویش و جنبش است . اصولاً هستی بدون حرکت معنی ندارد و بطور کلی در ذرات هر نمودی ، نیرویی است که جهان را به جلو می راند ، حتی خود اهوره مزدا که آفریدگار هستی است ، دارای فروهر مخصوص به خود می باشد . پویش در جهان هستی از خورشید ، ستاره ها ، کهکشان ها گرفته تا یافته های بدون آدمی ، همه در حال زادن و تکامل و مردن هستند . این کنش و واکنش پیوسته در جهان هستی ، جبری و شگفت انگیز است و از دیرباز ، اندیشه ایرانی را بخورد مشغول داشته است .

  گفته شده که اورمزد به فروشی ها قبل از حمله اهریمن ، حق انتخاب داد که یا در جهانی روحانی ، ایمن از حمله باقی بمانند و یا به جهان مادی فرود آید و در نبرد شرکت کنند . آنها حالت دوم را انتخاب کردند ، زیرا می دانستند که اهریمن در پایان معدوم خواهد شد .

  بعید نیست در محافل موبدان ، همراه با این حدس و گمان ها ، انگاره وجود پیش از آفرینش روان جوانه می زند . چون روح را بالقوه همانند ایزدان تصویر می کردند ، طبیعی بود که روان را نیز جاودانی و فناناپذیر پنداشته ، وجود آنرا در گذشته و آینده تعمیم دهند . از آنجا که فروشی ها تواناترین موجودات ملکوت مردگان دانسته می شدند ، این خصوصیت را به آنان منسوب کرده اند و نه به روان . از سوی دیگر فروشی ها به ویژه نگاهبان و حافظ مردمان بودند ، لازم بود نقشی نیز در آفرینش گیتی که به هر حال مسکن و مأوای مردم بود ، به آنها واگذار شود .

 

اگر این گونه تعبیر و تفسیر ، معقول و پذیرفتنی باشد ، بایستی قبول کرد که اندیشه وجود پیش از آفرینش فروشی ها ، از ارکان و پایه های باورهای ایرانیان کافر نبوده ، بلکه به تدریج در روزگار کافری تحویل یافته است .

  هر فروشی ، در آغاز زمان ، در حال مینیویی وجود داشته است . با گذشت روزگار در کالبد طبیعی و مادی صورت می پذیرد و زاییده شده ، به گیتی گام می گذارد . پس از مرگ ، یک بار دیگر به حر حال مینوی بازگشت می کند ، تا سرانجام با کالبد کهن خویش ، معاد جسمانی یافته ، برای شرکت در روز رستاخیز آماده شود . چون اندیشه روان با انگاره فروشی آمیخته می شود . در مراحل دوم و سوم میان این دو ، احوال این همانی روی می دهد . به اینجا که می رسیم ، این پرسش مطرح می شود که در احوال کنونی گیتی کدام یک از اینها نیرومندتر و تواناترند : فروشی هنوز زاییده نشده ، فروشی آن کس که زنده است و حیات دارد یا فروشی که در گذشتگان ؟

  این گونه پرسش نیز آشکار است که محصول محافل و مجامع موبدان است و نه مسئله روزمره مردم کوچه بازار . پاسخ زرتشتیان به پرسش بالا این است که فروشی مردان اهل دین و شریعت خواه در گذشته باشد خواه هنوز زاییده نشده باشند ، تواناترین فروشی ها و از اینان که بگذریم ، فروشی زندگان نیرومندترین فروشی ها است . نظری که منعکس کننده غریزه فراگیر جهانی است که زنده بودن در همین دنیایی که شناخته شده است و با آن انس هست بر هر گونه هستی ، در هر عالم دیگر ، ترجیح دارد . در فروردین یشت شاهد هستیم که اندیشه فروشی داشتن به شدت توسعه و تعمیم می یابد ، احتمالاً به سبب این همانی دانستن فروشی و روان در یسنای هفت هات دیدیم روح یا روان جانوران سودمند ستایش می شود . اما در یشت سیزدهم (بند 154) فروشی این جانور مورد ستایش قرار می گیرند . در همین سرود گفته می شود که امشاسپندان و حتی خود اهورمزدا نیز صاحب فروشی می باشد .

/ 0 نظر / 95 بازدید